واژه هایی که با خط کج نشان داده می شوند ، نوشته ی نویسنده ی تارنگار می باشند .

 

چرا رشد تاجیکستان به نفع ایران است

 

در حاشیه ی سفر اخیر اِ . رحمان به ایران (بیستم بهمن ماه 1386 – نهم فوریه ی 2008)

اگرچه سفر پرزیدنت کشورمان به ایران از بسیار جهت دارای اهمیت بود ، ولی توافق برای تمام کردن کارهای ساختمانی نیروگاه آبی و برقی سنگ توده 2 تا پایان سال 2009 به جای 2011 و عزم ایران برای ساختن باز یک نیروگاه دیگر در تاجیکستان اهمیت مخصوص دارد . زیرا مشکلات نرسیدن برق را امروزها هر یک ما حس می کنیم و می دانیم که آن نه تنها به اقتصادیات ، خواجگی قشلاق ( ؟ )، معارف و غیره بلکه به حیات شخصی هر شهروند کشور تاثیر می رساند .به این خاطر حل مشکلات این ساحه ، رسیدن به خودکفایی و استقلالیات کامل انرگتیکی ( انرژتیکی ) امروزها در مرکز توجه حکومت قرار دارد . هر چند مشکلات نرسیدن برق همه ساله در کشور مشاهده می شد ولی سرمای طولانی و بی سابقه ی امسال باعث شد تا موضوع برق و عموما انرگتیکه ( انرژی ) بیش از هزار سال خودنمایی می کند . عامل دیگر کمبود شدید برق این بود ، که کشورهای همسایه به علت سردی هوا و نارسایی برق در داخل خود انتقال برق را به کشورمان یا کم یا قطع نمودند . حتی کشور بزرگ ایران که سرشار از منابع نفت و گاز است زمستان امسال با مشکل انرگتیکی رو به رو شد . اما با وجود این محمود احمدی نژاد رییس جمهور ایران پس از ملاقات با پرزیدنت تاجیکستان به وزارت نیروی جمهوری اسلامی ایران سپارش داد برای مرکز گرمی دهی دوشنبه ، فورا مقدار ضروری مَزُت ارسال نماید .

همچنین با در نظر داشتن وضع امروز انرگتیکی در تاجیکستان ، میان ایران و ترکمنستان موافقه حاصل شد که 90 مگاوَت نیروی برق که همه روزه از ترکمنستان به ایران انتقال می یافت ، اینک به تاجیکستان انتقال داده شود . اما نتیجه های سفر جناب امام علی رحمان به ایران به همین خلاصه نمی شود .در جریان دیدار پرزیدنت های ایران و تاجیکستان چندین موافقت نامه ی دیگر اقتصادی حاصل شد که می توان گفت صحیفه ی نویی در کتاب روابط دو کشور همزبان باز کرد . نتیجه ی این سفر بار دیگر روشن ساخت ، که مناسبت های دوشنبه و تهران فقط رسمی و دولتی نبوده ، ریشه در فرهنگ دیرپای مشترک تاجیکان و ایرانیان دارد . پرزیدنت کشورمان امام علی رحمان در پایان ملاقاتش با محمود احمدی نژاد به همین خصوصیت روابط دو کشور اشاره کرد و آن را یک روابط واقعا دوستانه خواند .محمود احمدی نژاد هم از رشد مناسبت ها با تاجیکستان اظهار خشنودی نموده پیشرفت تاجیکستان را پیشرفت ایران خواند و روابط دوشنبه و تهران را روابط « بی نظیر » خواند .اگر کمی به عقب برگردیم می بینیم که از ابتدای استقلالیات تاجیکستان در سال 1991 ، مناسبت ها با ایران در حال رشد بوده است .ایران اولین کشوریست که استقلال تاجیکستان را به رسمیت شناخت  و با ما روابط دیپلُمَتی ( دیپلماتیک ) برقرار کرد . سپس در جریان ناآرامی های سال 1992 – 1997 ایران میزبان چندین دور مذاکرات صلح تاجیکستان بوده ، یکی از کفیلان صلح به شمار می رفت و در کنار روسیه و سازمان ملل متحد تلاش های زیادی برای بدست آمدن صلح انجام داد .در دوره ی برقرارسازی ( پس از پایان جنگ شهروندی – داخلی – در تاجیکستان ) نیز ایران حضور پررنگی در صحنه ی اقتصادیات کشور ما دارد . که روشن ترین نمونه اش ساختمان نَقبِ ( تونل ) اُشتر در اغبه ی انزاب است . اهمیت این تونل در آن است که شمال کشور را به پایتخت در همه ی فصل های سال وصل نموده ، همچنین تاثیر باسزایی ( بسزایی ) در حمل و نقل و ترانزیت بار و مسافر میان کشور های آسیای مرکزی و افغانستان و ایران و پاکستان خواهد گذاشت . معمولا هنگام بررسی روابط دو کشور تحلیلگران می خواهند بیش از همه به این سوال پاسخ دهند که یک کشور بزرگ از سرمایه گذاری در یک کشور دیگر چه منفعتی می برد . ایران و تاجیکستان هم از این قاعده بیرون نیستند و بنابراین وقتی امروزها سایت های اینترنی را باز می کنی حنما سوالی ( آشکار یا به طور ضمنی ) مطرح است ، که ایران از تاجیکستان چه سود می بیند ، که این همه سرمایه گذاری را انجام می دهد ؟ باید گفت روابط تاجیکستان و ایران گوناگون جبهه بوده ، فقط منفعت یک طرفه نبوده بلکه دارای منافع دو جانبه می باشد . هدف های تاجیکستان را از گسترش روابط با ج . اِ ایران به طور مختصر در بالا ذکر نمودیم . اما در مورد هدف های ایران در تاجیکستان چند مورد زیزین را می توان نام برد ، که معمولا در روابط میان کشور ها وجود دارد و هیچ کدام از آنها منفعت های تاجیکستان را خلل دار نمی کند .

1 – تاجیکستان نزدیک ترین شریک اقتصادی و سیاسی ایران در آسیای مرکزیست . پس طبیعیست که رشد تاجیکستان باعث می شود تا یک شریک کم قوت منطقه ی ایران ،  به شریک قدرتمند و تاثیر گذار در آسیای مرکزی تبدیل شود که این بی شبهه به نفع ایران است . ( چون دوست قوی خیلی بهتر از دوست ضعیف است )

2 – تاجیکستان دروازه ی ورود محصولات و تخنولوگیه ( تکنولوژی ) ایرانی به بازارهای آسیای مرکزیست . زیرا آن در نقطه ای قرار دارد که در صورت به استفاده داده شدن راه های زمینی می تواند ایران را به چین ، قزاقستان و شرق روسیه وصل کند .

3 – تاجیکستان از تشبّسکارانِ ( ؟ ) تاسیس سازمان همکاری های شَنخَی ( شانگهای ) بوده و عضو فعال آن می باشد و امروزها هم در تصمیم گیری های این سازمان نقش مهم را اجرا می کند . از این جهت می تواند برای عضویت ایران در این سازمان و جلب نظر دیگر اعضای آن مساعدت نماید . ( ضمنا این نکته در یادداشت تفاهم دو کشور نیز ذکر شده است )

4 – تاجیکستان مهم ترین تولید کننده ی آلومینیوم و یکی از تولیدکنندگان مهم نخِ پخته در منطقه است و ایران هر دوی این محصول را وارد می کند . همچنین صادرات میوه ی تاجیکستان به ایران می تواند یکی از زمینه های خوب همکاری باشد .

5 – تاجیکستان طبق حسابات آماری در صورت استفاده با ثمر از منابع زیر زمینی اش می تواند تا 90 مارد.کیله وات/ساعت نیروی برق در یک سال تولید کند که نصف آن بیرون از احتیاجات داخلیست . طلبات به نیروی برق در ایران سال تا سال در حال افزایش است . و تاجیکستان می تواند در آینده صادرکننده ی نیروی برق به ایران باشد .

6 – بوجه ی ( بودجه ) ایران از حساب افزایش بهای نفت در بازارهای جهانی سرشار از درآمدهای اضافی ( زیادتی ) گردیده است که بهترین راه باز هم افزایش دادن آن سرمایه گذاری در خارج و به دست آوردن  فایده است زیرا اینگاه ( آنگاه ) داشتن این مبلغ در داخل تورم ( اینخلیتسیه ) را در پی خواهد داشت .  بنابراین کشور های نفت خیز در چنین شرایط کوشش می کنند پول های زیادتی از بوجه ی پیشبینی شده را در کشورهای امن و باوریناک ( باورناک )  سرمایه گذاری کنند . برای مثال همین ناب ( ناو )  سنگ توده 2 را می گیریم که درآمدش به مدت 5/12 سال از آن ایران بوده سپس به اختیار تاجیکستان خواهد گذاشت .

7 – تاجیکستان و ایران با چند تهدید مشترک رو به رو هستند که مهم ترین آنها قاچاق مواد مخدر ، ترّاریزم ( تروریزم ) و افراط گراییست . وقتی تهدیدی مشترک است پس موفقیت هر کدام در مبارزه بر ضد آن موفقیت دیگری خواهد بود .

8 – تاجیکستان و ایران رسالت حفظ و گسترش زبان و فرهنگ تاجیکی _ فارسی را مشترکا بر دوش دارند . در این جاده هم دستاوردهای یکی از این دو دستاورد دیگری دانسته خواهد شد .

 

عبدالغفارِ کمال

هفته نامه ی قانون و جامعه ( ارگان وزارت امور داخله ) ( چاپ تاجیکستان )

 

 

 

همین نوشتار با دبیره ی سیریلیک ( تارنگار تاجیکستان بهتر از جان )