بزرگان خراسان و ماوراءالنهر
بزرگان خراسان و ماوراءالنهر
سرزمین هایی که در شرق ایران تا هند واقع اند به ویژه پس از اسلام ناموران پارسی زبان فراوانی را در زمینه های مختلف ادبی ، علمی ، هنری و حتی سیاسی در خود پرورانیده اند که باعث افتخار ایرانیان و تاجیکانند شاید بتوان گفت خراسان و ماوراءالنهر مهد تمدن ایرانی بوده است . در اینجا نام تعدادی از این ناموران بدون ذکر زمینه های تخصصی و تاریخ حیات آنها آورده می شود . اسامی این افراد بر اساس محل تولد آنها طبقه بندی شده است .
سمرقند ( در ازبکستان امروزی )
رودکی سمرقندی ، نظامی عروضی سمرقندی ، سوزنی سمرقندی ، کمال الدین عبدالرزاق سمرقندی ، علا الدوله دولتشاه سمرقندی ، رشیدی سمرقندی ، شهاب الدین احمد نسفی سمرقندی .
بخارا ( در ازبکستان امروزی )
ابومنصور بخارایی ، مراد بخارایی ، ابوالفضل بخارایی ، رونقی بخارایی ، کمال الدین بخارایی ، سپهری بخارایی ، ابوبکر ابواسحاق بخاری ، عمعق بخارایی ، محمد عوفی بخارایی ، کافی بخارایی ، شاکر بخاری ، ابوعلی سینا .
مرو ( در ترکمنستان امروزی )
ابوالحسن کسایی مروزی ، عمار مروزی ، عسجدی مروزی ، مسعودی مروزی ، ابوالحسن مروزی ، جارالله رمخشری مروزی ، سید اسمعیل جرجانی مروی ، بها الدین ابوبکر محم بن احمد مروزی ، ابوالعباس مروزی .
بلخ ( در افغانستان امروزی )
ابوشکور بلخی ، ابوالمؤید بلخی ، ابیومنصور محمد ابن دقیقی بلخی ، قاضی حمید الدین بلخی ، جلال الدین مولوی بلخی ، محمد ابن حسین خطیبی بلخی ( بهاالدین ولد ) ، ابوزید احمد ابن سهل بلخی ، ابو علی محمد ابن احمد بلخی ، شهید بلخی ، عنصری .
طوس
فردوسی طوسی ، خواجه نظام الملک طوسی ، دقیقی طوسی ( دقیقی را سمرقندی ، بخارایی و بلخی نیز دانشته اند . نگاه کنید به اغتنامه ی دهخدا ذیل دقیقی )
غزنه ( در افغانستان امروزی )
سید حسین غزنوی
قبادیان ( در تاجیکستان امروزی )
ناصر خسرو قبادیانی
ترمذ ( در کنار جیحون در ازبکستان امروزی )
منجیک ترمذی ، ادیب صابر ترمذی
نیشابور
عمر خیام نیشابوری
سیستان
فرخی سیستانی
خجند ( در تاجیکستان امروزی )
کمال خجندی
جام
عبدالرحمن جامی
سغد ( در تاجیکستان امروزی )
ابوحفص سغدی
خوارزم ( در ازبکستان امروزی )
امام ابوالفتح مطرزی خوارزمی ، نجم الدین ابو الجناب احمد ابن عمر خوارزمی ( کبری ) ، سکاکی خوارزمی ، ابوموسی خوارزمی ، ابوریحان محمد ابن احمد بیرونی خوارزمی .
خراسان
ابومسلم خراسانی
اخسیکت ( در ساحل شمال شرقی سیحون )
اثیرالدین اخسیکتی ،
ایلاق ( در کناره ی سیحون )
محمد ابن یوسف ایلاقی ، شرف الزمان محمد ایلاقی .
نسف ( در ازبکستان امروزی )
ابوحفض عمر ابن محمد نسفی ( نخشبی ).
بلعمان ( نزدیک مرو )
ابوالفضل بلعمی .
فاراب ( « اترار » در ساحل غربی سیحون )
ابونصر فارابی
بیهق ( نزدیک سبزوار و نیشابور )
ابوالفضل بیهقی
بن مایه : فارسی ایران و تاجیکستان / ایران کلباسی
به امید مهر و دوستی و نزدیکی در ایران فرهنگی